Các công nghệ, chế tạo độc đáo


Lần đầu chế tạo loại vải có thể tự thay đổi hình dạng


Điều đặc biệt, dù có kéo giãn, uốn nắn thế nào, loại vật liệu này đều có thể trở về hình dạng ban đầu.

Theo trang Independent, các nhà khoa học tại Trường Kỹ thuật và Khoa học ứng dụng Harvard John A. Paulson (SEAS), thuộc Đại học Harvard (Mỹ) lần đầu chế tạo sợi vải có thể biến đổi và "ghi nhớ" hình dạng được định sẵn.


Miếng vải tự trở về hình dạng bông hoa đã định sẵn - (Ảnh: SEAS).


Với mỗi sợi hay miếng vải, nhóm định hình cho chúng một cấu trúc riêng từ đầu, trước khi thay đổi hình dạng tùy ý. Khi muốn chúng trở lại như trước, nhóm chỉ cần sử dụng một loại kích thích phù hợp, thường là một dung dịch đặc biệt.

Chẳng hạn, nhóm sản xuất miếng vải được thiết kế 3D theo hình bông hoa. Khi chưa sử dụng, vải được xếp lại thành cuộn. Đến lúc cần chuyển đổi, chỉ cần cho vào dung dịch, vải lập tức biến thành bông hoa như ban đầu.

Bí mật nằm ở keratin - một loại protein xuất hiện trong tóc người. Một phần nhờ keratin, tóc người cuối cùng cũng trở về hình dạng vốn có dù bạn có chải chuốt như thế nào.
Quá trình "biến hình" của miếng vải


Quá trình "biến hình" của miếng vải - (Ảnh: SEAS).


Sợi vải làm từ keratin có thể "biến hóa" thành nhiều hình dạng khác nhau từ thẳng, đến xoắn, cong… Ngoài ra những sợi vải sau khi được kéo dài cũng có thể thu ngắn lại đúng với kích thước ban đầu.

Tiến sĩ Luca Cera từ Trường SEAS cho biết keratin được đưa vào cấu trúc của từng sợi vải nhỏ. Từng sợi sẽ được dệt thành miếng vải lớn hơn.

Keratin có thể thay đổi và "ghi nhớ" hình dạng bởi cấu trúc đặc biệt bên trong. Khi thiết kế, cái khó nằm ở chỗ làm thế nào để định hình được từng sợi vải bằng keratin để khi kết hợp, chúng có thể trở thành mẫu vải như mong muốn.

Loại vật liệu mới cũng dễ dàng sử dụng trong máy in 3D, giúp các nhà sản xuất dễ tạo được hình dạng mong muốn.


Sợi vải dù được kéo dài cũng có thể co lại đúng hình dạng ban đầu - (Ảnh: SEAS).


Theo nhóm nghiên cứu, keratin được lấy từ một số vải thừa hoặc đã qua sử dụng. Điều này góp phần hạn chế số lượng rác thải từ ngành công nghiệp may.

"Với dự án này, chúng tôi không chỉ có thể tái chế vải đã qua sử dụng mà còn có thể tạo ra những loại vải mới nhiều tiềm năng trong tương lai", giáo sư Kit Parker - công tác tại Trường SEAS - cho biết. Hằng năm, ngành may mặc để lại lượng rác thải rất lớn nhất nhì ra môi trường.

Theo nhóm nghiên cứu, loại vải mới có thể được ứng dụng thiết kế những trang phục tự biến đổi sao cho vừa khít với cơ thể người mặc. Một hướng khác là dùng sản xuất các loại vải dùng trong y khoa.

Nghiên cứu được đăng trên tạp chí uy tín Nature Materials.
 

Độc đáo công nghệ biến mồ hôi thành nhiên liệu cho pin sinh học

 
Các nhà khoa học đang nghiên cứu phương thức chuyển hóa mồ hôi tiết ra từ cơ thể người thành một loại nhiên liệu sinh học.


Ai cũng thích có một chiếc đồng hồ thông minh hay những vật dụng điện tử có các tính năng tuyệt vời. Tuy nhiên, điều gây ra sự khó chịu duy nhất khi sử dụng các thiết bị điện tử này là liên tục phải sạc pin. Thời lượng pin của một thiết bị thường tỷ lệ thuận với kích thước của pin. Rõ ràng, pin càng lớn thì càng nặng và gây ra bất tiện.


Ảnh minh họa pin nhiên liệu dán trên da người để hấp thụ mồ hôi. (Ảnh: ELE Times).


Năng lượng yêu cầu cho những thiết bị thông minh có thể dao động từ 1 miliwatt đối với một chiếc máy đếm bước chân cơ bản cho đến hàng chục miliwatt đối với những chiếc đồng hồ hiện đại hơn.

Các loại pin kích thước tính bằng centimet hiện nay chỉ đủ tích trữ từ 10 đến 300 mAp. Điều đó có nghĩa là thời lượng sử dụng pin cho một thiết bị sau một lần sạc tối đa là vài ngày.

Để giải quyết vấn đề nguồn năng lượng cho những thiết bị đeo hoặc mang trên người trong tương lai, các nhà nghiên cứu tại Trung tâm Cảm biến thuộc Đại học California (thành phố San Diego, Mỹ) đã tìm ra giải pháp tổng hợp nguồn năng lượng sinh học từ chính người đeo thiết bị. Những thiết bị đeo sử dụng nguồn năng lượng này có thể nhỏ đến mức người sử dụng quên mất chúng đang tồn tại. Các nhà nghiên cứu gọi đó là những thiết bị đeo "không thể nhận ra". 
 
Tạo năng lượng từ cơ thể người
 
Nguồn năng lượng sinh học thực tiễn đầu tiên là mồ hôi cơ thể người.

Việc tổng hợp nguồn năng lượng từ cơ thể người hay những thứ liên quan đến nó không phải là sáng kiến mới. Từ những năm 1770, các nhà khoa học đã phát minh ra đồng hồ tự lên dây cót sử dụng chuyển động tự nhiên của cơ thể để hoạt động. Trong những mẫu đời đầu của những chiếc đồng hồ cơ, trục cân bên trong có chức năng khiến kim đồng hồ quay. Sau này, người ta nghĩ ra trục cân từ tính với hình dạng đồng xu có khả năng tích trữ năng lượng để tạo thành một viên pin.

Thân nhiệt cũng là một yếu tố mà các nhà khoa học từng khai thác để tạo năng lượng. Trong hầu hết các loại khí hậu, nhiệt độ cơ thể người luôn lớn hơn nhiệt độ môi trường. Dựa vào đặc điểm này, các nhà sáng chế đã tạo ra đồng hồ thông minh PowerWatch sử dụng chính nhiệt năng của cơ thể để cung cấp năng lượng cho thiết bị.

Tuy nhiên, những phương pháp trên vẫn có mặt hạn chế. Ví dụ như phương án tạo năng lượng bằng chuyển động cơ thể người, giải pháp này không phù hợp với những bộ phận ít chuyển động như ngực, tai. Hay như khi thiết bị nằm trong lớp quần áo, các lựa chọn nhiệt điện và quang điện đều không hiệu quả.

Đó là lý do vì sao các nhà khoa học lại tìm đến năng lượng từ mồ hôi. Một số hóa chất có trong mồ hôi có thể được tận dụng làm nhiên liệu cho pin sinh học. Loại pin nhiên liệu sinh học này có thể cung cấp năng lượng cho các thiết bị thông minh mang trên người nhiều hơn bất kỳ phương pháp nào hiện có. Các nhà khoa học tại Đại học California đã phát triển nguyên mẫu các thiết bị đeo dùng nguồn năng lượng tạo ra từ mồ hôi.


Pin nhiên liệu sinh học mà các nhà khoa học tại Đại học California thử nghiệm. (Ảnh: ELE Times).

 
Cách thức chuyển hóa mồ hôi thành năng lượng 
 
Một cục pin bao gồm hai điện cực - cực dương và cực âm - với chất điện phân nằm giữa. Nhiên liệu đi vào cực dương – tại đây chất xúc tác phân tách các phân tử thành các electron và proton. Các proton đi qua một lớp màng đến cực âm, trong khi các electron chạy thành một mạch điện. 

Người đầu tiên tìm ra nguyên lý này là nhà khoa học xứ Wales William Robert vào năm 1839. Ông đã sử dụng hydro làm nhiên liệu và oxy làm chất xúc tác để tạo ra nước và dòng điện.

Tuy nhiên, hydro không thể phù hợp với pin nhiên liệu trong thiết bị thông minh đeo trên người vì nó rất dễ cháy. Trong khi đó, mồ hôi lại dễ dàng tiết ra nhiều, đặc biệt là khi một người tập thể dục hoặc chơi thể thao. Đây cũng là nhóm người thường sử dụng các thiết bị thông minh đeo trên người. Họ đại diện cho các nhóm khách hàng đầu tiên mà các công ty cần nhắm tới một khi thiết bị sử dụng năng lượng mồ hôi ra đời.

Mồ hôi không đơn thuần là nước. Nó chứa một lượng các loại khoáng chất và các chất khác như glucose và lactate. Những chất này, được gọi là chất chuyển hóa, là sản phẩm phụ của các quá trình hóa học liên tục diễn ra bên trong cơ thể sống. Những chất này có thể tạo ra một nguồn nhiên liệu sinh học hấp dẫn, đặc biệt là lactate vì nồng độ của nó trong mồ hôi tỷ lệ thuận với hoạt động cơ thể người.

Để chế tạo pin sinh học, các nhà khoa học tạo ra một lớp enzym phản ứng với lactate trong mồ hôi để phân tách các electron và proton, từ đó tạo ra dòng điện.

Một trong những thách thức mà nhóm khoa học phải giải quyết là tăng công suất cho pin năng lượng sinh học. Vào năm 2017, các nhà khoa học tại Đại học California đã tạo ra ống nano carbon 3D ở dạng viên nhỏ có thể gắn vào hai đỉnh cực dương và cực âm. Những viên nhỏ này có tác dụng tăng diện tích bề mặt các điện cực mà không làm tăng diện tích thực của thiết bị. Từ đó chúng cho phép các điện cực có nhiều chất xúc tác hơn và tạo ra nhiều năng lượng hơn.

Bên cạnh thách thức trên, một vấn đề được đặt ra cho các nhà khoa học là trong hầu hết các tình huống, mọi người không đổ mồ hôi liên tục, hoặc ít nhất không đủ nhiều để tạo ra nguồn điện trừ trường hợp luyện tập thể thao.

Có ba phương án để khắc phục hạn chế trên. Một là các nhà khoa học chỉ sử dụng cơ chế này cho một số thiết bị hướng tới nhóm đối tượng nhất định như vận động viên – những người luôn đảm bảo lượng mồ hôi cần thiết đủ cho thiết bị hoạt động. Thứ hai là tạo thêm một bộ phận tích trữ năng lượng vào thiết bị. Cuối cùng là các nhà khoa học tính đến nguồn điện bổ sung.

Tuy nhiên, vì không muốn giới hạn ứng dụng cho một nhóm đối tượng, các nhà khoa học đã nghĩ đến giải pháp phát triển nguồn điện đa năng sử dụng nhiều dạng năng lượng để thiết bị đeo hoạt động.

Người dùng có thể không phải lúc nào cũng đổ mồ hôi. Nếu thiết bị đeo của họ kết hợp pin nhiên liệu sinh học với pin có năng lượng tạo ra từ chuyển động hoặc thân nhiệt cơ thể, lượng điện sản sinh ra sẽ nhiều hơn so với việc chỉ sử dụng một nguồn duy nhất.

Hùng Cường tổng hợp (Theo Báo Tin Tức, Tuổi Trẻ)
 


Tags
Tiêu điểm
Top