Một số đặc điểm sinh học của thỏ

Chủ nhật, 25/09/2016

Thỏ nhà là loại gia súc nhạy cảm với các tác nhân ngoại cảnh, có khá năng thích ứng với môi trường ở mức 31 - 48'’c,

1. MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CHUNG
Thỏ nhà là loại gia súc nhạy cảm với các tác nhân ngoại cảnh, có khá năng thích ứng với môi trường ở mức 31 - 48'’c, trung bình là 39,5°c. Thỏ có ít tuyến mồ hôi dưới da, cơ thể thải nhiệt chủ yếu qua đường hô hấp. Nếu nhiệt độ không khí tăng nhanh và nóng kéo dài trên 35“c, thì thỏ thở nhanh và nóng đế thải nhiệt, khi đó thỏ dễ bị cảm nóng.
Thỏ thở rất nhẹ nhàng, không có tiếng động, chỉ thấy thành bụng dao động theo nhịp thớ. Nếu thỏ khỏe, trong môi trường bình thường thì tẩn số hô hấp 60 – 90 lần/phút.
Nhịp đập của tim thỏ rất nhanh và yếu, trung bình từ 100 – 120 lần/phút.
Thân nhiêt, tần số hô hấp. nhip đập của tim đều liên quan thuận với nhiệt độ không khí môi trường, ở nước ta nhiệt độ môi trường thích hợp nhất với thỏ là từ 20 - 28,5nc.
Cơ quan khứu giác của thỏ rất phát triển, thỏ mẹ có thể phân biệt được con khác đàn mới đưa đến trong vòng một tiếng bằng cách ngửi mùi. Cấu tạo khoang mũi rất phức tạp, có nhiều vách ngăn chi chít, lẫn các rãnh xoang ngóc ngách. Bụi bẩn hít vào sẽ đọng lại ở vách ngăn, kích thích gây viêm xoang mũi.
Thỏ rất thính và tính: trong đêm tối thỏ vẫn phát hiện được tiếng động nhỏ xung quanh và vẫn nhìn thấy được ăn uống được bình thường.

ĐẶC ĐIỂM SỈNH LÝ TIÊU HOÁ CÚA THỎ

Đặc điểm cấu tạo của cơ quan tiêu hoá

Đặc điểm cấu tạo đường tiêu hoá của thỏ nhà là dạ dày đơn, co giãn tốt nhưng co bóp yếu. đường ruột dài 4 - 6m. tiêu hoá chậm, từ khi ăn vào đến khi thải phân mất 60 - 72giờ. Manh tràng lớn gấp 5-6 lần dạ dày và có khả năng tiêu hoá chất xơ nhờ hệ vi sinh vật, nếu thiếu thức ăn thô thì dạ dày và manh tràng trống rỗng, gây cho thỏ có cảm giác đói. Nêu ăn thức ăn nghèo xơ hoặc thức ăn rau xanh, củ quả chứa nhìêu nước, nẫu nát, dễ phân huỷ thì làm thỏ rối loạn tiêu hoá như tạo khí nhiều, phân không tạo viên cứng, đường ruột căng khí, đầy bụng và ỉa chảy.
Sự phái triển đường tiêu hoá theo lứa tuổi thỏ
Cơ thể thỏ sinh trướng đều đặn cho đến tuần tuổi thứ 11-12. Nhưng đường tiêu hoá (trừ gan) thì dừng phát triển ớ tuần tuổi thứ 9. Từ tuần thứ 3-9 khối lượng của từng đoạn ruột cũng thay đổi khác nhau. Vào tuần thứ 3, ruột non nặng gấp đôi ruột già. Đến tuần thứ 9 thì khối lượng hai phần ruột đó đã tương đương nhau. Sự phát triển vể độ dài của các đoạn ruột thò cũng tương tự như phát triển khối lượng. Tỷ lệ dung tích của các phần đường tiêu hoá của thỏ cũng khác so với của các gia súc khác, manh tràng là lớn nhất (49%), cụ thể ớ bảng dưới đây:
Bảng so sánh tỷ lệ dung tích cùa các phần đường tiêu hoá của các loài gia súc khác nhau (%)

Tên đoạn đường tiêu hoá	Ngựa	Bò	Lợn	Thỏ
Dạ dày	9	71	29	34
Ruột non	30	19	33	11
Manh tràng	16	3	6	49
Ruột già	45	7	32	6
Tổng số	100	100	100	100

Đặc điểm tiêu hoá của thỏ

Thức ăn vào dạ dày được xếp thành từng lớp chuyển dần xuống ruột non. Nếu thức ăn cứng khó tiêu thì dễ gây viêm dạ dày, viêm ruột. Thức ăn trong dạ dày được phân hoá chất đạm nhờ dịch dạ dày, nếu thiếu muối trong khẩu phần ăn thì dịch dạ dày tiết ra ít, dẫn đến cơ thể không sử dụng hết phần đạm trong nguồn thức ăn.
Ở ruột non, các chất đạm, đường, mỡ được phân giải nhờ các men tiêu hoá ứ dịch ruột. Các chất dinh dưỡng cũng được hấp thụ chủ yếu ở đây. Nếu ruột non bị viêm do vi trùng, cầu ký trùng thì không hấp thụ được hết đinh dưỡng từ thức ăn, thỏ sẽ gầy yếu.

Ảnh cấu tạo bộ máy tiêu hóa của thỏ

Ở ruột già chủ yếu hấp thụ các muối và nước. Trong đường ruột của thỏ tạo thành 2 loại phân: Phân cứng: viên tròn, thỏ không ăn; Phân mềm: Gồm nhiều viên nhỏ, mịn, đính kết vào nhau được tạo ra ở manh tràng, những viên phân đó được thái ra ban đêm gọi là “phân vitamin”, khi thải ra đến hậu môn thì thường được thỏ cúi xuống ăn ngay, nuốt chúng vào dạ dày và các chất dinh dưỡng được hấp thụ lại ở ruột non. Dựa vào đặc tính ăn “phân vitamin” này. người ta gọi thỏ là loài “nhai lại giả”. Thành phần hoá học của 2 loại phân này có khác nhau rõ rệt.
Bảng Thành phần hoá học của 2 loại phân thỏ

Thành phần hoá học		Phân cứng	Phân mềm
VCK	(%)	52,7	38,6
Protein thô	(%)	15,4	25,7
Chất béo thồ	(%)	30,0	17,8
Khoáng tổng số (%)		13,7	15,2

Thỏ con còn bú mẹ không có hiện tượng ăn phân, hiện tượng này chỉ bắt đầu hình thành khi thỏ đến 3 tuẩn tuổi. Phân cứng còn gọi là phân ban ngày, phân mềm còn gọi là phân ban đêm. Như vậy, thỏ ăn phân trong môi trường yên tĩnh.

MỘT SỔ ĐẶC ĐIỂM SỊNH SẢN, NUÔI CON CỦA THỎ

Tuổi động dục ban đầu của thỏ thường vào lúc 2,5 - 3 tháng tuổi tuỳ thuộc vào giống và nuôi dưỡng, thông thường sau khi động dục 2 chu kỳ mới phối giống cho thỏ để đảm bảo thỏ đến tuổi trưởng thành trọng lượng con mẹ lúc này phải đạt với thỏ ngoại là 3 kg và thỏ nội là 2kg. Sau khi thỏ đẻ 1 - 3 ngày, lại dộng dục trở lại, sau đó chu kỳ động dục thường 12-16 ngày, đôi khi thỏ không động dục lại hoặc thay đổi chu kỳ thất thường. Khả năng động dục phụ thuộc vào sức khỏe, chế độ dinh dưỡng, chăm sóc, mùa vụ... chỉ khi nào thỏ động dục thì mới chịu đực, sau khi giao phối 9-10 giờ thì trứng mới rụng, đây là đặc điểm sinh sản khác hẳn so với các gia súc khác của thỏ. Trên cơ sở đặc điếm này người ta sứ dụng phương pháp phối giống bổ sung, phối lại lần thứ 2 sau lần thứ nhất từ 6 - 9 giờ, nhằm tăng thêm số trứng được thụ tinh và đẻ nhiều con.
Thỏ đẻ: thời gian chửa 28-32 ngày, nếu cho đẻ dày, thời gian chửa thường dài hơn 1 - 3 ngày. Bản năng tự nhiên của thỏ mẹ là: trước khi đẻ thường cắp, nhặt cỏ, lá vào ổ và nhổ lông. Sau khi đẻ con mẹ ăn hết nhau thai.
Thỏ con được một ngày thì bắt đầu mọc lông tơ, đến 3 ngày tuổi thì có 1 lớp lông dày ngắn khoảng 1mm, 5 ngày tuổi lông dài 5-6mm và 20 -25 ngày tuổi lông phát triển hoàn toàn.

IV. MỘT SỐ HIỆN TƯỢNG BẤT THƯỜNG VỂ SINH SẢN CỦA THỎ

Chửa giả

Khi thỏ cái động dục, nếu có những tác nhân kích thích làm thần kinh hưng phấn như thỏ cái nhảy lẫn nhau, con đực non nhảy mà không xuất tinh, đều gây kích thích làm trứng chín rụng và hình thành điều tiết hoocmôn ớ cơ quan sinh dục cái, cản trờ kỳ động dục tiếp theo. Như vậy, thỏ cái cũng không động hớn, không chịu đực, cũng nhổ lông, cào ổ, làm tổ đẻ như thỏ chửa thật. Để đề phòng hiện tượng chửa giả, cần nhốt riêng từng con thỏ hậu bị lúc 3 - 4 tháng tuổi trở lên, thỏ đực giống phải thành thục về tính dục, có khả năng thụ tinh thì mới cho phối giống.

Vô sinh

Thường biểu hiện ở hai dạng như lâu ngày không động dục và phối được nhưng không chửa liên tục. Dạng thứ hai, ngoài nguyên nhân do con đực kém, còn do một số nguyên nhân khác của con cái như sau:

Do cơ quan sinh dục như buồng trứng, tử cung bị mắc bệnh.
Do nguồn thức ăn chất lượng dinh dưỡng kém như thiếu sinh tố A. D, E, thiếu chất khoáng, muối ăn...
Do ăn quá nhiều tinh bột, giàu năng lượng, dẫn đến thỏ béo quá, tích luỹ mỡ nhiều ở cơ quan nội tạng và sinh dục, thỏ không động dục hoặc không rụng trứng được.
Do nuôi nhốt trong lổng quá chật chội, nhốt nơi ẩm thấp, tối tăm hoặc mùa hè nóng kéo dài, mùa đông lạnh quá đều làm cho thỏ không động dục.

Nếu vô sinh do bệnh tật mà không điều trị được thì nên loại thải, nếu do môi trường dinh dưỡng thì cần khắc phục.

Sẩy thai

Có thể do một số bệnh nội khoa trong thời gian có thai như bệnh Listennose, tụ cầu trùng, trướng hơi đầy bụng, cám nóng... Ngoài ra, sẩy thai còn do tác động cơ học như khám thai không đúng thao tác, thô bạo, làm thỏ sợ hãi đột ngột; hoặc do chế độ chăm sóc nuôi dưỡng không hợp lý như ăn phải chất độc, thiếu chất dinh dưỡng làm thai chết yểu. Những con nào sẩy thai nhiều lần cần loại thải.

Ăn con

Có một số con đẻ xong ăn con, có khi ăn hết cả đàn con, đó là sự rối loạn sinh lý sinh sản, thiếu nước, chứ không phải bệnh lý. Khi thỏ đẻ, nhu cầu nước và khoáng gấp 3 - 4 lần lúc bình thường, đẻ xong mẹ thường liếm con cho khố, ăn nhau thai, nhưng do khát nước và thiếu chất khoáng nên mẹ ăn luôn cả con. Nếu ta không phát hiện và khắc phục kịp thời thì có thể thỏ mẹ trở thành thói quen ở lứa đẻ sau, lúc đó phải loại thải.

Bới đàn con

Sau khi đẻ xong, đôi khi con mẹ lại vào ổ bới phân tán đàn con khắp ổ đẻ, nhiều con bị xây sát da hoặc chấn thương ở đầu, mất chân, cụt tai, đuôi. Nguyên nhân do con mẹ bị úc chế thần kinh, hung dữ, nhảy lồng lộn trong lồng cào bới ổ đẻ. Nếu con nào lặp lại hai ba lần thì cần loại thải.

Thành Long tổng hợp