Một số giống bưởi trồng tại Tuyên Quang

Thứ ba, 23/04/2019

Bưởi là cây ăn quả có múi, có nguồn gốc nhiệt đới, là một trong các loại cây trồng đem lại hiệu quả kinh tế. Hiện nay đang sử dụng trồng nhiều nhất là các giống bưởi đường, bưởi Diễn, bưởi Đoan Hùng, bưởi Phúc Trạch, bưởi da xanh, bưởi năm roi...

Bưởi là cây ăn quả có múi, có nguồn gốc nhiệt đới, là một trong các loại cây trồng đem lại hiệu quả kinh tế. Hiện nay đang sử dụng trồng nhiều nhất là các giống bưởi đường, bưởi Diễn, bưởi Đoan Hùng, bưởi Phúc Trạch, bưởi da xanh, bưởi năm roi...

1. Giống bưởi đường chín sớm

Giống như tên gọi, bưởi đường chín sớm là giống có khoang thời gian từ khi ra hoa đến thu hoạch quả ngắn hơn một số giống bưởi khác đặc biệt hương vị thơm ngon của chúng được đánh giá đứng tốp đầu trong các giống bưởi ngọt hiện nay.

Bưởi đường chín sớm là giống bưởi đặc sản có nguồn gốc tại xã Cát Quế Huyện Hoài Đức , Hà Nội.

Đặc điểm giống bưởi đường chín sớm:

Là giống cây thân gỗ cho chiều cao khoảng 5m. Cây trưởng thành có thể cao đến 6m. giống bưởi này cho quả sai và thường ra quả ở cành trong tán, mỗi cành chỉ có 1 quả.

Bưởi đường chín sớm có bộ lá to, xanh đậm, lá phát triển khá tốt giúp che chắn cho bưởi khỏi hiện tượng cháy nắng vào mùa hè. Cây phát triển khung tán khỏe và bền vững. Bưởi đường khi chín quả nặng chắc, vỏ mỏng, tép mọng và róc vỏ, khi ăn vị ngọt và thơm mát. Ưu điểm của giống bưởi này là trọng lượng quả và chất lượng khá đồng đều.

Với vị ngọt và hương thơm mát nên từ khi có mặt trên thị trường giống bưởi đường chín sớm được người tiêu dùng ưa chuộng tìm mua khi đến mùa quả chín. Bưởi cung cấp vitamin C, chất xơ và các loại khoáng chất nên rất tốt cho cơ thể. Không những dùng làm thức ăn giải khát mà bưởi còn làm thuốc chữa được nhiều bệnh khá hiệu quả.

2. Bưởi Năm Roi

- Tên thường gọi: Bưởi Năm Roi

- Tên khoa học: Citrus maxima (Burm) Merr

- Tên tiếng Anh: “Nam roi” pummelo

Đây là giống đặc sản của tỉnh Vĩnh Long, vào những năm thuộc thập niên 1920, giống này lần đầu tiên được nhà vườn ở Bình Minh - Vĩnh Long đem bán đấu giá và trở nên nổi tiếng từ đó (Võ Công Thành và ctv 2005). Theo ông Bùi Văn Tước Ấp Thuận Tân, xã Thuận An, huyện Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long thì cây bưởi năm roi lúc đầu là cây trồng từ hạt.

Cây bưởi năm roi

- Cây 10 năm tuổi có chiều cao khoảng 5 - 7m

- Cây chiết cành hoặc cây ghép thường không có hoặc có ít gai

Lá bưởi năm roi

- Lá non có màu xanh nhạt, mặt trên có lớp lông mịn

- Lá thành thục có hình oval đến hình elip, đế là tròn hoặc hình trái tim

- Lá thuộc kiểu lá kép biến dạng (đơn có thuỳ)

- Bìa lá khía tròn trên 2 mặt lá có nhiều tuyến tinh dầu nằm rải rác.

- Màu lá mặt trên xanh đậm, phiến là hình trứng, cánh lá hình trái tim ngược.

Lá bưởi năm roi

Hoa bưởi năm roi

Hoa mọc thành chùm ở nách lá, trên mỗi chùm hoa có thể có nhiều hoa hoặc chỉ một hoa, cuống hoa ngắn và có lông mịn. Hoa khá to, có bầu noãn lớn. hoa có 4 hoặc 5 cánh màu trắng ngà và có mùi thơm mát

Tất cả hoa đều có khả năng thụ phấn để hình thành quả, nhưng quá trình phát triển bình thường và sự đào thải sinh lý của cây nên trên một số chùm hoa chỉ còn lại 1-2 quả.

Hoa bưởi Năm roi

Quả bưởi năm roi

- Dạng hình quả lê khi chín tâm quả rỗng và vỏ quả có màu vàng nhạt.

- Vỏ dầy 2,0 - 2,5cm (những năm đầu cho quả, vỏ quả thường dầy hơn). Múi bưởi dài, hơi cong, tép màu vàng nhạt, dễ tách khỏi vách múi, thịt quả mềm, giòn, nhiều nước và có vị ngọt chua nhẹ (độ Brix 9-11%, tỷ lệ thịt quả trên 60%, có ít hạt hoặc không hạt ở các vườn trồng chuyên canh.

- Trọng lượng quả: 1,2kg - 1,4kg.

- Năng suất: 70 - 90 quả/cây/năm (cây lớn hơn 10 năm tuổi)

Quả bưởi năm roi lột vỏ - Dạng quả quả lê

- Cây sinh trưởng và phát triển tốt trên vùng đất phù sa ven sông

- Trong điều kiện chăm sóc tốt sau trồng 3 năm cây ra hoa.

- Cây cho thu hoạch tập trung từ tháng 9 đến tháng 11.

- Thời gian từ khi ra hoa đến thu hoạch quả khoảng 210-220 ngày. Thu hoạch quả ở thời điểm vỏ quả chuyển từ màu xanh sang màu xanh vàng.

Ngoài tỉnh Vĩnh Long, bưởi năm roi còn được trồng nhiều nơi như: Hậu Giang, Sóc Trăng, Đồng Tháp, Tiền Giang và một số tỉnh Miền Đông Nam Bộ, ở Tuyên Quang cũng đã có một số hộ trồng nhưng diện tích không nhiều.

3. Bưởi da xanh

- Tên thường gọi: Bưởi Da xanh

- Tên khoa học: Citrus maxima (Burm) Merr

- Tên tiếng Anh:”Da xanh” Pummelo

Cây đầu tiên là cây trồng từ hạt, được phát hiện tại xã Thanh Tân, huyện Mỏ Cày tỉnh Bến Tre. Tên gọi “Da xanh” xuất phát từ đặc tính của quả khi chín vỏ quả vẫn giữ màu xanh.

Bưởi Da xanh được xếp vào loại cây ăn quả đặc sản của tỉnh Bến Tre và vùng Đồng Bằng sông Cửu Long từ những năm cuối thập niên 1990. Giống này có màu thịt quả đẹp, phẩm chất ngon.

Lá bưởi da xanh

Lá non có màu xanh nhạt và chuyển dần sang xanh đậm khi lá thuần thục, cánh lá có hình trái tim ngược, bìa lá có khía giống như tai bèo, phiến lá có dạng trứng ngược, phiến lá xếp chồng lên cánh lá là điểm rất đặc trưng của giống

Lá bưởi Da xanh

Hoa bưởi bưởi da xanh

Phát hoa mọc thành chùm ở nách lá hoặc đầu cành, mỗi chùm hoa chỉ có thể mang một hoa hoặc một chùm hoa, đài hoa có màu xanh vàng, cánh hoa có màu trắng và có hình lòng thuyền, khi hoa nở có mùi rất thơm. Tất cả hoa đều có khả năng thụ phấn để hình thành quả, nhưng trong quá trình phát triển và đào thải sinh lý của cây nên trên một số chùm chỉ còn lại 1-2 quả.

Hoa bưởi da xanh

Quả bưởi da xanh

Quả hình cầu, trọng lượng 1,6-2,0 kg/quả, khi chín vỏ màu xanh hoặc màu xanh hơi vàng, tâm quả rỗng, vỏ quả dầy 1,7- 2cm, vỏ mỏng dần khi cây cho quả ổn định.

Tỷ lệ thịt quả chiếm hơn 60%, mỗi quả có 13-14 múi, vách múi dễ bóc, tép bưởi có màu hồng, ráo nước, dòn, hương vị ngọt, độ brix 9,7- 10,4%, pH= 4,62; quả có ít hạt hoặc không hạt trong trường hợp giống này được trồng chuyên canh. Cây sinh trưởng tốt trên đất phù sa, đủ nước tưới quanh năm.

Quả và màu sắc tép bưởi da xanh

- Trong điều kiện chăm sóc tốt cây cho quả sau khoảng 3 năm trồng.

- Cây thường cho thu hoạch quả tập trung nhất từ tháng 8 đến tháng 11

- Thời gian từ khi ra hoa đến thu hoạch khoảng 7-7,5 tháng. Năng suất quả khoảng từ 120- 150 kg/cây/năm (cây trên 10 năm tuổi)

Ngoài tỉnh Bến Tre, giống bưởi Da xanh được nhân giống và trồng ở nhiều nơi trong nước. Hiện nay ở tỉnh Tuyên Quang, một số hộ đã trồng bưởi Da xanh và có thu nhập khá cao từ giống bưởi này.

4. Bưởi Đoan Hùng

Là giống bưởi ngọt được trồng lâu đời ở Đoan Hùng - Phú Thọ. Cây sinh trưởng khoẻ, cao trung bình 4 - 5 m; đường kính tán trung bình 4 - 6m; lá xanh vàng. Ra hoa tháng 2 - 3, quả chín vào tháng 10 - 11. Quả tròn, khối lượng trung bình 0,8 - 1,2 kg/quả. Vỏ quả mỏng khi chín có màu vàng, tép quả màu hanh vàng, ngọt đậm, khi ăn có vị thơm đặc trưng của giống.

Bưởi Đoan Hùng

5. Bưởi Phúc Trạch

Trồng lâu đời ở huyện Hương Khê - Hà Tĩnh. Cây sinh trường khoẻ, cao trung bình 3 - 5 m; đường kính tán trung bình 4 - 6 m.

Ra hoa tháng 2 - 3, quả chín vào tháng 9 - 10.

Quả hình cầu hơi dẹt, trọng lượng trung bình 1,0 - 1,5 kg/quả.

Vỏ quả mỏng khi chín có màu vàng, vách múi dễ tách, tép mượt bóng, màu vàng phớt hồng, vị ngọt thanh.

Hoa và các múi (Bưởi Phúc Trạch)

6. Bưởi Diễn

Có nguồn gốc từ giống bưởi ngọt Đoan Hùng, được trồng lâu đời ở xã Phú Diễn - Từ Liêm - Hà Nội song chín muộn hơn, mẫu mã quả đẹp và trở thành giống đặc sản của địa phương.

Cây sinh trưởng khoẻ, cao trung bình 3 - 5m; đường kính tán trung bình 4 - 6 m; lá xanh vàng, eo lá hình tim bầu, đỉnh lá chia thuỳ rõ. Ra hoa tháng 2 – 3, quả chín vào tháng 11 - 12. Quả tròn hơi dẹt, khối lượng trung bình 0,8 - 1,2 kg/quả.

Bưởi diễn có vỏ quả mỏng khi chín có màu vàng, múi dày, mọng nước, tép quả màu vàng đậm, ngọt mát, khi ăn cảm nhận vị thơm đặc trưng của giống.

Trích tài liệu tập huấn chuyển giao KHCN khu vực Đông Bắc Bộ năm 2019 (TL)

Tags