Mỹ là một trong những quốc gia đầu tiên luật hóa các chính sách phát triển nguồn nhân lực tài năng

Thứ ba, 17/04/2018

Từ những thập niên cuối thế kỷ XX, Mỹ đã trở thành cường quốc hàng đầu về tiềm lực kinh tế, quân sự và chính trị trên thế giới. Để thực hiện được điều này, Mỹ đã xác định trọng tâm của mọi chiến lược là phát triển nguồn nhân lực tài năng. Do đó, Chính phủ Mỹ đã triển khai đồng bộ các chính sách phát hiện, đào tạo, đãi ngộ, sử dụng và thu hút nhân tài trên toàn thế giới về làm việc cho nước Mỹ.

Ảnh: Nguồn Internet

Về phát hiện và tuyển chọn: Ngay từ những năm đầu của thế kỷ XX, Mỹ đã quan tâm tới việc phát hiện trẻ em năng khiếu bằng cách sử dụng bộ trắc nghiệm để đo chỉ số phát triển trí tuệ (IQ) của học sinh. Đến bậc học phổ thông, việc phát hiện, tuyển chọn các học sinh năng khiếu thông qua các hình thức: biểu diễn, thi đấu, thi viết, thi diễn thuyết… được tổ chức hàng năm, qua đó lựa chọn những em có năng khiếu để có những hình thức giáo dục cho phù hợp. Để có thêm các nguồn thông tin từ xã hội đối với việc phát hiện các tài năng, Chính phủ Mỹ đã thành lập các trung tâm trưng cầu ý kiến để tuyển dụng nguồn nhân lực trình độ cao và thực hiện tổ chức thi cử rất nghiêm ngặt và tuyệt đối loại trừ các hành vi gian lận (1). Đặc biệt, phương pháp tuyển chọn quan chức của Mỹ là tuyển chọn thông qua các cuộc thi tuyển công khai, dân chủ và tạo môi trường cạnh tranh để lựa chọn được người thật sự tài năng mà không phân biệt thành phần xuất thân, giới tính, tín ngưỡng hay đảng phái chính trị.

Về đào tạo và bồi dưỡng: Mỹ đặc biệt coi trọng giáo dục đại học trong công tác đào tạo và bồi dưỡng phát triển nhân tài. Việc đào tạo và bồi dưỡng nhân tài "ở Mỹ được thực hiện một cách có hệ thống và được luật hóa, đó chính là một trong những nguyên nhân tạo cho nước Mỹ có nhiều nhân tài” (2). Năm 1958, sau khi Liên Xô lần đầu tiên phóng thành công vệ tinh nhân tạo, Quốc hội Mỹ đã thông qua Luật Giáo dục Quốc phòng về hỗ trợ ngân sách nhà nước nhằm đẩy mạnh đào tạo sinh viên các ngành nghiên cứu cơ bản, phát hiện và phát triển nhân tài, trong đó có khẳng định: “Không một sinh viên tài năng nào phải từ chối tiếp nhận học vấn đại học chỉ vì thiếu tiền cho việc chi phí học tập”. Đến năm 1972, Mỹ thông qua Luật giáo dục đại học để phát triển lực lượng lao động trình độ cao và phát triển nhân tài cho nước Mỹ (1).

Ảnh: Nguồn Internet

Với hơn 4.200 trường đại học, cao đẳng, Mỹ đảm bảo cho mọi người dân có nhu cầu đều có thể tham gia vào các chương trình đào tạo cao đẳng, đại học và hiện ở Mỹ có khoảng 78% dân số tốt nghiệp đại học, cao đẳng và trung học chuyên nghiệp. Trong giáo dục đại học ở Mỹ, tính cạnh tranh giữa các trường là rất khốc liệt. Nếu sinh viên vào được các trường đại học tốt, nổi tiếng và học giỏi, cơ hội có việc làm sẽ tăng lên rất nhiều. Cùng với việc đầu tư từ ngân sách nhà nước cho đào tạo nhân lực thì Mỹ còn huy động được nhiều nguồn lực khác từ trong xã hội. Các công ty ở Mỹ cũng rất chú ý phát triển nguồn nhân lực, đào tạo nhân công. Năm 1992, chi phí đào tạo nhân công ở các công ty là 210 tỷ USD; năm 1995 chi phí đó lên tới 600 tỷ USD, năm 2000 là trên 800 tỷ USD và đến nay lên tới 1.000 tỷ USD (3). Chính nhờ những chính sách phát triển giáo dục mà nước Mỹ ngày nay có một hệ thống giáo dục đại học đạt trình độ tiên tiến bậc nhất thế giới và đào tạo được rất nhiều nhân tài cho nước Mỹ và cho toàn thế giới. Phần lớn các nhà khoa học đạt giải thưởng Nobel về khoa học trong những thập niên gần đây đều tập trung ở Mỹ.

Ảnh: Nguồn Internet

Về thu hút và trọng dụng nhân tài: Để giữ vị trí siêu cường về kinh tế, khoa học và công nghệ, Chính phủ Mỹ luôn xác định rõ phương châm “nguồn nhân lực là trung tâm của mọi sự phát triển” và tập trung vào đào tạo nguồn nhân lực, thu hút nhân tài. Tính riêng tại Mỹ trong những năm 1960 đã thu hút khoảng 15.000 bác sĩ, 13.000 kỹ sư, 5.500 nhà khoa học tự nhiên đến từ các quốc gia Châu Á, Châu Phi, Mỹ Latinh. Năm 1998, với việc thông qua Luật về sức cạnh tranh của Mỹ thực chất là chiếm đoạt nhân tài trên thế giới, nhất là nhân tài ở các nước đang phát triển. Mỹ đã thực hiện chính sách cấp học bổng cho lưu học sinh đến học và trả lương cộng với tiền thưởng cao để thu hút nhân tài trên toàn thế giới đến Mỹ học tập và nghiên cứu. Trong 10 năm từ 1991-2000 (1), bình quân mỗi năm Mỹ cấp bằng Tiến sĩ cho khoảng 26.000 người, trong đó người Mỹ chiếm 59%, còn 41% là đến từ các nước khác.

TS Tống Mạnh Hùng

Tài liệu tham khảo
(1) Nguyễn Đắc Hưng (2007). Phát triển nhân tài chấn hưng đất nước, NXB Chính trị quốc gia.
(2) Nguyễn Đắc Hưng và Phan Xuân Dũng (2004). Nhân tài trong chiến lược phát triển quốc gia, NXB Chính trị quốc gia.
(3) Trịnh Xuân Thắng (2014). Kinh nghiệm đào tạo nhân lực của một số quốc gia trên thế giới và bài học tham khảo cho Việt Nam, Tạp chí Tuyên giáo điện tử của Ban Tuyên Giáo Trung ương.

Tags